Paul Britten Austin

"1812" jest na swój sposób rewolucyjny. Ukazanie bowiem krok po kroku zdarzeń, widzianych jednocześnie przez stu ich uczestników różnej narodowości, będących zarówno blisko jak i daleko Napoleona jest niewątpliwie pionierskie. Oczywiście można gdybać, dlaczego autor wybrał te a nie inne źródła pamiętnikarskie i czy są one reprezentatywne dla uczestników wyprawy? [...] Jej największą wartością jest...

„Podczas odwrotu nawyk zwyciężania kosztował nas dro- żej niż kiedykolwiek. Chwalebny zwyczaj maszerowania zawsze naprzód – gdy przyszło do wycofywania się – zro- bił z nas po prostu uczniaków. Nigdy nie słyszałem o go- rzej zorganizowanym odwrocie” Caulaincourt „Skrajna nędza nie wie co to prawa człowieka. Często podporządkowuje się wszystko instynktowi samozacho- wawczemu.” ...

Książka ta jest następczynią tomu "1812. Marsz na Moskwę". Jest ona rodzajem słownego filmu czy też zbeletryzowanego dokumentu. Została zredagowana, mam nadzieję, w sposób niepozbawiony pewnych wartości artystycznych, na podstawie pochodzących z pierwszej ręki - dobrze ponad setki uczestników, tak Francuzów, jak i ich „sojuszników" - opisów tego ogromnego, masowego dramatu, jakim był najazd Napoleona...